Psychoterapia

Psycholog, psychiatra i psychoterapeuta – kim są i czym się różnią?

By 3 maja 2021 6 czerwca, 2021 No Comments
Kiedy zachowania, myśli i nawyki utrudniają codzienne funkcjonowanie oraz pogarszają relacje z innymi warto zastanowić się nad specjalistyczną pomocą. Odpowiednio wykwalifikowana osoba pomoże w diagnozie i wskaże najlepsze metody radzenia sobie w trudnej sytuacji życiowej, chorobie lub zaburzeniu psychicznym. Do kogo zatem się zgłosić — psychologa, psychiatry czy psychoterapeuty? Poznaj różnice między tymi zawodami, aby szybko trafić do właściwego specjalisty.

Psycholog — kim jest i jakie ma kwalifikacje?

Psycholog to osoba, która ukończyła magisterskie studia psychologiczne. Posiada wiedzę dotyczącą rozwoju człowieka i psychologicznych mechanizmów, które kierują ludzkim zachowaniem. Poza wiedzą teoretyczną, posiada również kompetencje do przeprowadzenia diagnozy zgłaszanych problemów, a następnie do zaproponowania odpowiedniej pomocy, np. psychoterapii. Psycholog potraf udzielić pomocy psychologicznej oraz wsparcia w sytuacji kryzysowej. Jeśli w trakcie spotkań z psychologiem okaże się, że właściwą pomocą będzie psychoterapia indywidualna i/lub grupowa, to konieczne będzie skierowanie się do psychoterapeuty lub ośrodka/poradni, które oferują psychoterapię. W ramach NFZ istnieje możliwość podjęcia psychoterapii m.in. w Poradni Zdrowia Psychicznego (w miejscu zamieszkania), Poradni Leczenia Uzależnień (dla osób uzależnionych i członków ich rodzin), a także w innych ośrodkach, które często specjalizują się w leczeniu konkretnych zaburzeń np. nerwicowych, zaburzeń osobowości i innych.

Kiedy warto wybrać się do psychologa?

Z pomocy psychologa należy skorzystać kiedy:

  • czujesz, że nie radzisz sobie z trudnymi sytuacjami,
  • odczuwasz skutki nadmiernego stresu i ciężko Ci zapanować nad emocjami,
  • masz problemy z uzależnieniami,
  • cierpisz z powodu bezsenności,
  • jesteś niezadowolony ze swojego życia i potrzebujesz zmian,
  • chcesz lepiej poznać siebie,
  • niepokoi Cię Twoje zachowanie,
  • opisujesz swoje relacje jako trudne,
  • nie potrafisz nazwać tego, co czujesz ani określić swoich potrzeb.

Psycholog postawi diagnozę i wskaże najlepsze formy pomocy.
W razie konieczności przeprowadzenia psychoterapii niezbędne okaże się poszukanie psychoterapeuty.

Psychiatra – kim jest i czym się zajmuje?

Psychiatra to lekarz medycyny, który ukończył specjalizację z psychiatrii. Posiada uprawnienia do rozpoznania i leczenia zaburzeń psychicznych. Lekarz psychiatra wspólnie z pacjentem podejmuje decyzję o wdrożeniu leczenia farmakologicznego. Takich możliwości nie ma ani psycholog, ani psychoterapeuta. Lekarz psychiatra może być też psychoterapeutą, ale w tym celu musi ukończyć 4-letnie studia podyplomowe z zakresu psychoterapii, tak jak absolwenci innych kierunków studiów.

Kiedy należy wybrać się do lekarza psychiatry?

Do lekarza psychiatry warto umówić się gdy:

  • masz złe samopoczucie, napady złości, drażliwość,
  • Twoje myśli, uczucia i nawyki utrudniają Ci codzienne funkcjonowanie i pogarszają relacje z otoczeniem,
  • cierpisz na depresję i nękają Cię myśli samobójcze,
  • nic Ci się nie chce — czujesz, że brak Ci motywacji i energii,
  • obserwujesz niepokojące zmiany w osobowości.

Psychoterapeuta — droga do zawodu

Psychoterapeuta, to osoba, która ukończyła studia magisterskie (z zakresu psychologii, pedagogiki, socjologii, czy innych nauk humanistycznych) lub medyczne (lekarskie, czy pielęgniarskie), a następnie odbyła minimum 4-letnie studia podyplomowe z zakresu psychoterapii. Studia te mogą być prowadzone w różnych, uznanych nurtach (poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym lub systemowym). Po ukończeniu całościowego szkolenia z psychoterapii i spełnieniu dodatkowych wymogów, psychoterapeuta może ubiegać się o „certyfikat” w stowarzyszeniu zawodowym, którego jest członkiem. Obowiązkiem i odpowiedzialnością psychoterapeuty jest poddawanie swojej pracy procesowi superwizji. Superwizor, to psychoterapeuta z dłuższym doświadczeniem zawodowym, który monitoruje pracę psychoterapeuty. Psychoterapeuta może prowadzić psychoterapię z pacjentami, którzy zgłaszają trudności w codziennym funkcjonowaniu, trudności w budowaniu i utrzymaniu satysfakcjonujących relacji z innymi ludźmi, cierpią z powodu zaburzeń nastroju lub zaburzeń psychicznych. Psychoterapia może odbywać się w formie indywidualnej, grupowej, małżeńskiej (par) i rodzinnej.
Psychoterapeuta, to odrębny zawód, inny niż psycholog, pedagog, lekarz psychiatra, specjalista terapii uzależnień, czy terapeuta środowiskowy.

Specjalista terapii uzależnień, to osoba, która posiada tytuł zawodowy lekarza lub magistra pielęgniarstwa lub legitymuje się tytułem magistra uzyskanym w ramach studiów na kierunku: praca socjalna, psychologia, pedagogika, pedagogika specjalna, socjologia, zdrowie publiczne, nauki o rodzinie, teologia lub filozofia oraz ukończyła podyplomowe studia z zakresu terapii uzależnień. Studia te przygotowują do państwowego egzaminu certyfikacyjnego organizowanego przez KBPN w Warszawie i PARPA w Warszawie. Specjalista terapii uzależnień posiada uprawnienia do prowadzenia psychoterapii z osobami uzależnionymi (od alkoholu, narkotyków i leków) oraz cierpiących na uzależnienia behawioralne, a także z ich bliskimi.

Ścieżka edukacyjna psychoterapeuty obejmuje także doświadczenia własnej psychoterapii, superwizji i staży klinicznych (trwających przynajmniej 3 miesiące). Praktyka w szpitalu psychiatrycznym umożliwia poznanie całego spektrum problemów emocjonalnych. Psychoterauta otrzymuje certyfikat po 4-10 latach szkolenia.

Kiedy udać się na terapię?

Psychoterapeuta pomaga zmieniać myślenie, zachowanie i nastawienie. Psychoterapia nie wyklucza farmakoterapii, a czasem stanowi jej uzupełnienie. Aby skorzystać z usług psychoterapeuty nie trzeba mieć zdiagnozowanego zaburzenia psychicznego. Na terapię warto wybrać się gdy:

  • zmagasz się z depresją, zaburzeniami odżywiania, obsesyjnymi myślami, lękami i fobiami,
  • nie jesteś w stanie zbudować satysfakcjonujących Cię związków i relacji,
  • doświadczasz kryzysu życiowego związanego z obszarem zawodowym, rodzinnym, stratą bliskiej osoby lub chorobą,
  • przytłacza Cię silne poczucie winy,
  • nie potrafisz realizować swoich potrzeb i pragnień,
  • masz poczucie stagnacji i braku rozwoju,
  • odczuwasz przewlekły smutek i lęk,
  • cierpisz na choroby psychosomatyczne mające swoje źródło w psychice.

Czym kierować się przy wyborze psychoterapeuty?

Wybierając psychoterapeutę warto zwrócić uwagę na to, czy posiada certyfikat lub czy jest w trakcie certyfikacji, w jakim nurcie pracuje i w jakich obszarach się specjalizuje oraz czy należy do Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego lub Psychologicznego.

Na jakość psychoterapii wpływa również odbywanie regularnej superwizji pracy. Czym ona jest i dlaczego jest ważna? Superwizja to spotkanie psychoterapeutów prowadzone przez Superwizora. Podczas takiego zebrania terapeuci mają możliwość omówienia przypadków i sesji, co do których pojawiły się u nich wątpliwości, pytania i przemyślenia. Superwizor odgrywa ważną rolę w kształceniu psychoterapeuty – dzieli się swoim doświadczeniem, wspiera i daje konstruktywne uwagi.

Psychoterapia jest rodzajem usługi, zatem warto już na samym początku uzgodnić na jakich warunkach ma się ona odbywać, a w trakcie jej trwania otwarcie mówić o swoich oczekiwaniach i wątpliwościach.

Podczas spotkań psychoterapeutycznych między pacjentem a terapeutą powstaje szczególna relacja, odgrywa ona ważną rolę w samym procesie terapii. Dlatego oprócz kwalifikacji i metod pracy warto zwrócić uwagę na to, czy psychoterapeuta budzi w nas poczucie bezpieczeństwa, czy czujemy, że możemy obdarzyć go zaufaniem.

Podsumowanie

Mimo że zarówno psycholog, psychoterapeuta, jak i psychiatra zajmują się zdrowiem psychicznym to wykonują trzy odrębne zawody.  Różnią je wymagane kwalifikacje, obszar specjalizacji oraz zakres świadczonych usług.

Podsumowując: psycholog to magister psychologii, psychoterapeuta to osoba, która oprócz studiów ukończyła studia podyplomowe i dzięki temu ma uprawnienia do leczenia zaburzeń psychicznych, a psychiatra to lekarz po specjalizacji z psychiatrii i jako jedyny z wymienionych ma możliwość prowadzenia leczenia farmakologicznego.